Placówka Samorządu
Województwa Mazowieckiego

Projekt "Szumi Pamięci Wiatr" - Przewodnik po nieistniejącym mieście

Drugie spotkanie w ramach projektu "Szumi Pamięci Wiatr" odbyło się w dniu 5 czerwca 2008r.



Celem zajęć było odtworzenie krajobrazu i funkcji miejscowości zamieszkanej w znaczącym stopniu przez ludność żydowską. Przykładem były Siedlce, ale zdobytą  wiedzę odnieść można było do innych miejscowości regionu. Zajęcia w formie warsztatów poprowadził p. Edward Kopówka, najlepszy znawca problematyki żydowskiej w regionie.


E. Kopówka pokazał unikalną kolekcję zdjęć dokumentujących dzieje Żydów w Siedlcach w XIX i XX wieku.


Wśród uczestników obecni są nauczyciele różnych poziomów edukacyjnych, różnych przedmiotów.


Wirtualna podróż w czasie, dzięki ogromnej wiedzy prowadzącego i autentycznemu zainteresowaniu uczestników, mogłaby trwać bez końca. Pogrom siedlecki - kiedy? dlaczego?



Nawet podczas przerwy rozmowy oscylują wokół problematyki stosunków polsko-żydowskich.


Wycieczka - już niewirtualna -  śladami  Żydów  w Siedlcach.  Niektóre  jeszcze  bardzo  widoczne, choć nie przez wszystkich  rozpoznawane. Bo ilu siedlczan wie, że Centrum Kształcenia Ustawicznego na ul. Browarnej mieści się w budynku Talmud - Tory? Edward Kopówka opowiada nie tylko o historii tej budowli, ale również o systemie szkolnictwa żydowskiego.


Talmud-Tora to szkoła w rodzaju religijnego liceum ogólnokształcącego. Tutaj trafiali absolwenci chederu. Takie i inne informacje warto nawet zapisać.


Nauka od 9 do 19, z godzinną przerwą na obiad, bez wakacji. To się w głowie nie mieści!


Podążamy śladami siedleckich Żydów; niedaleko po prawej była mykwa, a  po lewej stoi jeszcze dom, w którym mieszkały siostry Anna i Bracha Kahan. Ich historię poznaliśmy na pierwszej sesji, widzieliśmy też zdjęcia rodzinne.


Ten widok dzisiaj nie wzbudza żadnych emocji, najwyżej poirytowanie z powodu brzydoty i braku koncepcji. O czym myśleli  ludzie  przeszło 66 lat temu stłoczeni w tym miejscu, pod murem, którego zachował się fragment?


To i inne zdjęcia nie zostawiają najmniejszej wątpliwości, że stoimy na miejscu, w którym Żydzi z Siedlec, Mordów i Łosic oczekiwali na deportację do Treblinki.


Dzisiaj te wydarzenia upamiętnia skromny pomnik usytuowany na tyłach budynków, które  wybudowane zostały po wojnie w miejscu synagogi i starego cmentarza żydowskiego.


Ostatni etap naszej wycieczki: rampa kolejowa z której mieszkańcy Siedlec i okolic ruszyli w swoją ostatnią podróż.


Wielu uczestników wycieczki od lat interesuje się problematyką żydowską, ma nawet w dorobku własne  badania w tym zakresie. Jest więc o czym rozmawiać.


Umawiamy się na następne spotkanie: we wrześniu, na temat żydowskich cmentarzy i symboliki znajdujących się tam nagrobków. Pójdziemy wtedy na najnowszy kirkut, bo tym razem zabrakło nam czasu.

Fotoreportaże